لیسنینگ انگلیسی را چطور تمرین کنیم؟ تفاوت گوش دادن با تمرکز و گوش دادن در پس‌زمینه

خیلی از زبان‌آموزها ساعت‌ها پادکست انگلیسی در پس‌زمینه پخش می‌کنند؛ در مسیر کار، موقع آشپزی یا قبل از خواب. انتظار دارند گوش‌شان خودبه‌خود قوی شود، اما بعد از چند ماه متوجه می‌شوند تغییر چندانی نکرده است. از آن طرف، کسانی هستند که فقط با دقت و با متن تمرین می‌کنند، اما هیچ‌وقت وقت کافی برای شنیدن حجم بیشتری از زبان ندارند.

مشکل از اینجا می‌آید که گوش دادن به انگلیسی دو شکل دارد و هر کدام کار متفاوتی انجام می‌دهد: گوش دادن با تمرکز و گوش دادن در پس‌زمینه. در این مطلب می‌خوانید هر کدام برای چه کاری مناسب است، لیسنینگ را چطور تمرین کنید و چطور هر دو را در یک برنامه‌ی روزانه‌ی ساده کنار هم بگذارید.

گوش دادن با تمرکز و گوش دادن در پس‌زمینه یعنی چه؟

گوش دادن با تمرکز یعنی با توجه کامل و با یک هدف مشخص گوش دهید: مکث کنید، تکرار کنید، با متن مقایسه کنید و جاهایی را که نفهمیدید پیدا کنید. ذهن‌تان در این حالت مثل یک تمرین ورزشی درگیر است.

گوش دادن در پس‌زمینه یعنی صدای انگلیسی در محیط شما جریان داشته باشد، بدون اینکه تمام حواس‌تان به آن باشد؛ مثل گوش دادن به پادکست هنگام قدم زدن یا رانندگی. ذهن‌تان بیشتر در حال عادت کردن به صدا و ریتم زبان است تا تحلیل آن.

ویژگیگوش دادن با تمرکزگوش دادن در پس‌زمینه
میزان توجهکامل و هدفمندکم، هم‌زمان با کار دیگر
متنمعمولاً همراه متن کاملمعمولاً بدون متن
تکرار و مکثزیاد؛ جمله‌به‌جملهکم یا هیچ
کاربرد اصلییادگیری الگوهای تازه، تلفظ، لغت و عبارتعادت کردن گوش به صدا و ریتم زبان
نقطه‌ضعفخسته‌کننده است و زمان زیادی نمی‌شود صرفش کرد.اگر محتوا خیلی سخت باشد، تقریباً هیچ تأثیری ندارد.

کدام بهتر است؟

جواب ساده این است که هر دو لازم‌اند، اما نقش‌شان یکی نیست. گوش دادن با تمرکز جایی است که واقعاً چیز جدید یاد می‌گیرید. گوش دادن در پس‌زمینه کمک می‌کند آنچه یاد گرفته‌اید در گوش‌تان جا بیفتد و هر چه بیشتر با ریتم زبان انس بگیرید.

اشتباه رایج این است که فقط به گوش دادن در پس‌زمینه تکیه کنند. اگر محتوایی که در پس‌زمینه می‌شنوید خیلی بالاتر از سطح‌تان باشد، گوش‌تان فقط یک جریان صدای نامفهوم می‌شنود و چیزی یاد نمی‌گیرد. اگر هنوز مطمئن نیستید سطح‌تان کجاست، مقاله‌ی چطور پادکست انگلیسی مناسب سطح خودتان را پیدا کنید کمک‌تان می‌کند.

چهار مرحله‌ی تمرین لیسنینگ با تمرکز

برای این تمرین یک بخش کوتاه پادکست (حدود یک تا دو دقیقه) با متن کامل لازم دارید.

۱. قبل از گوش دادن، یک هدف بگذارید

به‌جای اینکه فقط «گوش بدهید»، قبلش یک سؤال برای خودتان بسازید؛ مثلاً «موضوع اصلی چیست؟» یا «گوینده چه نظری دارد؟». همین سؤال کوچک تمرکزتان را بالا می‌برد و گوش دادن را از حالت منفعل خارج می‌کند.

۲. بدون متن گوش دهید و خلاصه‌ی ذهنی بسازید

بخش را یک یا دو بار بدون متن گوش دهید. بعد، بدون نگاه کردن به چیزی، سعی کنید در یکی دو جمله بگویید یا بنویسید که چه چیزی فهمیدید. اگر چیز زیادی یادتان نیست، اشکالی ندارد؛ این مرحله فقط نقطه‌ی شروع است.

۳. دیکته‌ی کوتاه و مقایسه با متن

دو یا سه جمله‌ی کوتاه را انتخاب کنید و با مکث‌های مکرر، همان چیزی که می‌شنوید را بنویسید. بعد با متن کامل مقایسه کنید. جاهایی که اشتباه نوشته‌اید یا چیزی نشنیده‌اید را علامت بزنید و ببینید چه اتفاقی افتاده؛ اغلب کلمه‌ها ساده‌اند، اما به هم چسبیده یا ضعیف شده‌اند. توضیح بیشتر این الگوها را در چرا حرف نیتیوها را نمی‌فهمیم؟ بخوانید.

۴. با شدوئینگ تکرار کنید

همان بخش را این بار با متن و هم‌زمان با گوینده تکرار کنید. این مرحله کمک می‌کند آنچه با چشم دیده‌اید و با گوش شنیده‌اید، با دهان هم تجربه کنید. اگر با این روش آشنا نیستید، مقاله‌ی شدوئینگ چیست؟ مراحل آن را توضیح داده است.

نکته: گوش دادن با تمرکز به‌خاطر توجه بالا، خسته‌کننده است. بهتر است جلسه‌ها کوتاه، مثلاً ۱۰ تا ۱۵ دقیقه، اما مرتب باشند. یک ساعت تمرین پراکنده در آخر هفته معمولاً اثر کمتری از ده‌دقیقه‌ی روزانه دارد.

گوش دادن در پس‌زمینه را درست انجام دهید

برای اینکه گوش دادن در پس‌زمینه واقعاً به کارتان بیاید، این چند اصل را رعایت کنید:

  • محتوای آشنا یا هم‌سطح انتخاب کنید: بهترین انتخاب، بخش‌هایی است که قبلاً با تمرکز تمرین کرده‌اید. شنیدن دوباره‌ی همان بخش در پس‌زمینه، آنچه یاد گرفته‌اید را در ذهن‌تان محکم‌تر می‌کند.
  • از موقعیت‌های بدون نیاز به تمرکز استفاده کنید: رفت‌وآمد، قدم زدن و کارهای خانه فرصت‌های خوبی هستند.
  • انتظار معجزه نداشته باشید: گوش دادن در پس‌زمینه مکمل است، نه جایگزین تمرین با تمرکز.
  • گاهی با دقت گوش دهید: اگر جمله‌ای جلب توجه‌تان کرد، آن را یادداشت کنید تا بعداً در یک جلسه‌ی تمرین با تمرکز سراغش بروید. روش یادگیری عبارت‌ها را در چطور لغت‌های انگلیسی را از پادکست یاد بگیریم و فراموش نکنیم؟ ببینید.

یک برنامه‌ی روزانه‌ی ترکیبی

اگر وقت زیادی ندارید، این یک الگوی ساده برای هر روز است:

زماننوعکاری که انجام می‌دهید
۱۰ تا ۱۵ دقیقهبا تمرکزیک بخش کوتاه را با چهار مرحله‌ی بالا تمرین کنید.
۱۵ تا ۳۰ دقیقهدر پس‌زمینههمان بخش و چند بخش قبلی را در مسیر یا هنگام کار دیگر بشنوید.
۵ دقیقهمرورعبارت‌هایی که یادداشت کرده‌اید را بلند تکرار کنید.

اگر فیلم و سریال هم می‌بینید، آن‌ها را هم می‌توانید در بخش پس‌زمینه بگذارید؛ مقاله‌ی با فیلم و سریال انگلیسی یاد بگیریم؛ زیرنویس فارسی، انگلیسی یا بدون زیرنویس؟ توضیح می‌دهد چطور.

اشتباهات رایج

  • فقط در پس‌زمینه گوش دادن: ساعت‌ها صدا پخش می‌شود، اما گوش‌تان هیچ الگوی تازه‌ای یاد نمی‌گیرد.
  • فقط با تمرکز تمرین کردن: خسته می‌شوید و حجم شنیدن‌تان خیلی کم می‌ماند.
  • انتخاب محتوای خیلی سخت برای هر دو حالت: وقتی نصف جمله‌ها را نمی‌فهمید، تمرین به شنیدن صدای نامفهوم تبدیل می‌شود.
  • دیدن متن قبل از گوش دادن: اگر همیشه اول متن را بخوانید، مهارت لیسنینگ خالص‌تان تقویت نمی‌شود.
  • تغییر مداوم محتوا: هر روز یک پادکست جدید، فرصت تثبیت را می‌گیرد. چند روز روی یک بخش بمانید.

از کجا شروع کنیم؟

هر دو شکل گوش دادن به محتوای صوتی هم‌سطح شما و متن کامل همان صدا نیاز دارند. اگر وقت زیادی صرف پیدا کردن محتوا شود، تمرین از همان‌جا متوقف می‌شود.

اپلیکیشن ری‌اسپیک برای همین ساخته شده است: پادکست‌های انگلیسی در سه سطح مبتدی، متوسط و پیشرفته، همراه با متن کامل هر اپیزود. می‌توانید یک بخش کوتاه را با تمرکز و با متن تمرین کنید، همان‌جا با شدوئینگ تکرارش کنید و بعداً دوباره در پس‌زمینه بشنوید، بدون اینکه لازم باشد بین چند سایت و اپلیکیشن جابه‌جا شوید.

جمع‌بندی

گوش دادن با تمرکز و گوش دادن در پس‌زمینه رقیب هم نیستند؛ مکمل هم‌اند. تمرین با تمرکز جایی است که چیز جدید یاد می‌گیرید و گوش دادن در پس‌زمینه کمک می‌کند آن را در گوش‌تان تثبیت کنید. با ده تا پانزده دقیقه تمرین با تمرکز و چند دقیقه شنیدن در پس‌زمینه در روز، به مرور تفاوتش را حس می‌کنید. از امروز یک بخش کوتاه انتخاب کنید و اول با تمرکز، بعد در پس‌زمینه به آن گوش بدهید.